vrijdag, 25 november 2005

21. St.-Catharina – Rad van tong

Volgens de ondertussen dikwijls vergeten traditie moeten we vandaag naar het wiel van de adventskrans zoeken want we vieren St.-Catharina van Alexandrië, de personificatie van de wijsheid.

We kennen vele Katrientjes, geen enkele onder hen is op haar tongetje gevallen en we weten hoe dat komt:

De H.-Katharina van Alexandrië is in 306, omwille van haar geloof, gemarteld op een rad met scherpe punten. Zodra Catharina het rad aanraakt breekt het. Ook vierendelen lukt niet omdat volgens de legende de folteraars plots morsdood vallen. Uiteindelijk wordt zij onthoofd, maar uit haar lichaam komt geen bloed, maar melk. Een schare engelen neemt haar op en vliegt haar over naar de berg Sinaï, waar het Catharinaklooster opgericht wordt.

U heeft het al begrepen, geen enkele ‘acta’ die men over haar nog bezit is origineel. Volgens de Bollandisten is er evenwel geen enkele reden om aan haar bestaan te twijfelen, net zoals St.-Nicolaas van Myra. Zijn feestdag is in 1969 niet uit de Roomse kalender geschrapt, deze van St-Catharina wel!

Catharina (letterlijk betekent haar naam: de reine) zou de dochter zijn van Koning Costus van Zypern. Geen kat weet waar Zypern ligt, tenzij je in Cyprus bent geweest. Zij zou gans haar leven mannen moeten afwijzen … een hobby?

Volgens de legende trekt Catharina naar Alexandrië, waar de keizer haar verplicht een offer te brengen aan de goden.

De Engelse Bollandisten hebben het over Keizer Maximinus, maar dit wordt prompt en correct verbeterd door de Duitsers die Keizer Maxentius vermelden. Zij kunnen het weten, Duitsland ligt dichter bij Rome dan Engeland.

Catharina weigert, berispt de keizer en eist om haar argumenten in een discussie naar voor te mogen brengen. De keizer laat de beste 50 filosofen uit het Rijk samenkomen om met Catharina te debatteren. Resultaat: ze laten zich allemaal dopen. De reactie van de keizer is niet mals: 50 filosofen minder in Egypte (sommige belanden op de brandstapel) en nog maar eens een huwelijksaanzoek van de Keizer aan Catharina. Omdat Catharina nog maar eens weigert, scheurt de keizer haar de kleren van het lichaam, laat haar afranselen met een zweep voorzien van loden bollen en werpt haar in de gevangenis. De bewakers, gans de keizerlijke wacht en het volk staan aan haar zijde, bekeren zich en laten zich dopen, hetgeen ook voor velen een executie betekent. Zij ontvangt dan nog het bezoek van een duif en een engel (die moesten niet meer bekeerd worden) en van de keizerin. Ook de keizerin bekeert zich en laat zich dopen.

Voor de keizer is de maat nu vol en hij laat Catharina nog maar eens folteren waarbij we vooral dat gebroken rad onthouden.

Enkele tradities:

.. de boeren doen op St.-Catharinadag het vee binnen

.. de meiden en knechten worden op St.-Catharinadag uitbetaald

.. modeontwerpsters noemt men ‘Catherinettes’ (zij wordt dan ook patrones van de ‘oude kleerkopers’)

.. onze chrysanten zijn naar haar genoemd

.. vroeger startte het academisch jaar met St.-Catharina.

Haar attributen zijn een (gebroken) rad, boek, zwaard, kroon, palm en gekroond.

In de Kathedraal vinden we haar (dikwijls in het gezelschap van de H.-Barbara) terug op decoratieve 15de-eeuwse gewelfschilderingen, glasramen, sluitstenen, sculpturen en schilderijen. Er was tevens een altaar van St.-Catharina en St-Barbara in de kathedraal.

De oude kleerkopers hadden een altaar van Peter Ykens met St.-Catharina met de wijsgeren. Dit altaar werd afgebroken in 1794. (ref. Dr. J. Van Brabant - O.L.V.-van Antwerpen - uitg.: Vlaamse Toeristenbond - 1972 - p33)

We herkennen haar waarschijnlijk het beste op de achterzijde van het rechter zijpaneel van “de Kruisoprichting” (Rubens – 1610), maar waar vinden we daar het rad?

Zij wordt gerekend tot de veertien noodhelpers. Ook is zij de patrones van Eindhoven, Maaseik, Sint-Katelijne-Waver en van het aartsbisdom Utrecht, om er maar enkele te noemen.

Zij is de patroonheilige van: meisjes, jonkvrouwen, bruiden, hooggeschoolden, bibliotheken, filosofen, theologen, geleerden, leraren en studenten, redenaars, zothuizen, wagenmakers, molenaars, pottenbakkers, leerlooiers, wevers, lakenhandelaars, zeilers, schippers, boekdrukkers, schoenmakers, kappers, naaisters, advocaten, notarissen, voor een goede oogst van veldvruchten, tegen migraine, tongziekten, het terugvinden van verdronkenen en alle beroepen die met een wiel te maken hebben.

Mogelijk hebben we de melkboer nog vergeten!


Aan alle Katrientjes, een gelukkige feestdag!




11:37 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (0) | Tags: geestige heiligen, kathedraal, antwerpen

De commentaren zijn gesloten.