vrijdag, 02 november 2007

472. Gelukkige 800ste verjaardag! - 12 –

Dia12

We wandelen gezellig oostwaarts, langs de prachtige Neogotische glasramen ter ere van Onze Lieve Vrouw en komen aan de kruisbeuk. Daar merken we links van ons, in het noorden dus, het glasraam uit 1616, met de Aartshertogen Albrecht en Isabella.

Achter Isabella staat haar patroonheilige St.-Elisabeth van Thüringen, met twee kronen in de hand en een kroon op het hoofd. Achteloos geeft zij een aalmoes aan een gebrekkige bedelaar. Helemaal onderaan links zien we nog een stukje van zijn kruk.

Eerlijk gezegd, met het ietwat slordige kloosterhabijt en met haar wat opgezwollen gezicht, lijkt zij eerder op de Dulle Griet van Breughel dan op de jonge wondermooie Elisabeth. Mogelijk heeft de ontwerper J.B. Van der Veken of de glazenier Cornelius Cussers de minder mooie Aartshertogin Isabella wat mooier willen afbeelden dan haar patroonheilige.

En jawel hoor, vele namen zijn in het Spaans totaal anders. Bij de Spanjaarden is Jozef, José; St.-Jacob, Santiago en Elisabeth is Isabel.

 

00:15 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (2) | Tags: geestige heiligen

donderdag, 01 november 2007

471. Gelukkige 800ste verjaardag! - 11 -

Dia11

Op de vierde lichtbaan, van onder naar boven, herkennen we Dominicus, Norbertus met zijn monstrans, en onder Bernardus van Clairveau, die er afgevallen is, een mooie gekroonde lieftallige jongedame met rozen in de schoot. We moeten niet twijfelen, hier hebben we prijs, het is Elisabeth van Thüringen.

Onderaan de vijfde lichtbaan zien we duidelijk Pius de 9e met de pauselijke bul ‘Ineffabilis’ (1884) in de hand (van erfschuld gevrijwaard), terwijl dat Heilige meisje op de zesde, en uiterst rechtse lichtbaan, nog altijd die Bisschop probeert te overtuigen dat zij Elisabeth van Thüringen niet is.

12:44 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (2) | Tags: geestige heiligen

470. Gelukkige 800ste verjaardag! - 10 -

Dia10

Ja, dat begint hier al goed!

We staan voor dat prachtige glasraam van Didron uit 1873 met tal van figuren uit het oude testament op de linker helft, en een ganse verzameling Heiligen aan de rechter kant. Het stelt de afkondiging van het dogma van de onbevlekte ontvangenis van Maria, door Paus Pius de 9e voor.  

Onderaan rechts staat een gekroonde Heilige met een rozenkrans in de hand, in het gezelschap van een Bisschop.

We hebben een aantal redenen om te veronderstellen dat het hier om Elisabeth van Thüringen gaat: ze is gekroond, ze heeft een krans met rozen en wie weet is dat niet de Bisschop van Bamberg in haar gezelschap.

Neen, we zitten fout! Als we zeggen dat dit de H.-Elisabeth is, dan kunnen we evengoed stellen dat dit glasraam vol staat met de kaboutertjes van Pepino.

Maar …

 

00:18 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (1) | Tags: geestige heiligen

woensdag, 31 oktober 2007

469. Gelukkige 800ste verjaardag! - 9 -

We vallen in herhaling, u hebt deze dia al bij de aanvang gezien. We kunnen het echt niet laten, die twee herfstbomen op de Antwerpse Groenplaats vragen gewoon om geportretteerd te worden. We zoeken dus de beste hoek en laten het accorderen met het mooiste gebouw van de wereld, et voilà...

Dia09

Daarbinnen starten we dus onze zoektocht. Bij het eerbiedig binnenkomen, stappen we naar links het eerste glasraam tegemoet, en zullen dan klokwijs verder gaan, om zeker niets over te slaan.Volg de gids…

 

20:24 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (2) | Tags: geestige heiligen

dinsdag, 30 oktober 2007

467. Gelukkige 800ste verjaardag! - 8 -

Dia08

Waar men zoekt in Vlaamse Kerken, steeds zal men St.-Elisabeth bemerken. We kunnen het niet laten om deze fascinerende zoektocht in onze Antwerpse Kathedraal te starten. Verder werpen we een blik in de vier andere monumentale kerken van Antwerpen, steeds op zoek naar de echte St.-Elisabeth van Thüringen.

We genieten ook regelmatig van haar aanwezigheid in wat ooit ‘de Nederlanden’ was en ook buiten onze, per definitie bekrompen grenzen, kunnen we haar veelvuldig een bezoekje brengen.

19:56 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (2) | Tags: geestige heiligen

maandag, 29 oktober 2007

466. Gelukkige 800ste verjaardag! - 7 -

Dia07

  • Winter 1227: Elisabeth, de rechtmatige eigenares van de Wartburg, vindt geen onderkomen in Eisennach. Zij brengt haar nachten door in een of andere zwijnenstal. Haar tante Mathilde, abdis van het Benedictinnenklooster Kitzingen (nabij Würzburg), ontfermt zich over Elisabeth en zendt haar naar haar nonkel, Bisschop Eckert van Bamberg. Die wil haar uithuwelijken, maar Elisabeth ziet dat niet zitten. Zij wijst zelf het aanzoek van Keizer Frederick de 2e af en trekt naar Marburg. 
  •   In 1228, met Goede Vrijdag, ontvangt zij en haar twee begeleidsters het kleed van de Derde Franciscanen (De Duitse Bolandisten hebben hier mogelijk hun bedenkingen). Met de hulp van haar biechtvader, Konrad von Marburg, recupereert zij de waarde van haar ‘bruidschat’, waarvan zij dadelijk ¼ schenkt aan de armen (500 Marken). In de zomer van datzelfde jaar bouwt zij het Franciscaner ziekenhuis in Marburg, waar zij zelf als verpleegster gaat werken. Elisabeth verzaakt aan haar rechtmatige rijkdom en gaat zelf van deur tot deur bedelen. (In een andere versie lezen we dat Konrad, met het vermogen waar Elisabeth recht op had, dat hospitaal liet bouwen.)  
  •  In 1229 trekt zij in bij haar strenge biechtvader, Konrad von Marburg. Hiermee volgt zij de raad op van Paus Gregorius de 9e die haar af en toe een brief schrijft. Konrad wil van Elisabeth de Heiligste onder de Heiligen maken en hij vindt er niets beters op dan haar uiterst streng te beboeten en zelfs zelfkastijdingen op te leggen (Hij zou haar eigenhandig geselen). We krijgen de indruk dat zij toch bij de verkeerde man te biechten ging.
  • Wegens het uitzinnig bestraffen van mensen zal Konrad later, in 1233, zelf doodgeslagen worden. Elisabeth zal dit niet meer meemaken, zij sterft van uitputting op 17 november 1231. Twee dagen later wordt ze begraven.
  • Drie jaar en half na haar dood wordt zij reeds heilig verklaard. Met Pinksteren, 28/5/1235, gebeurt de canonisatie door Paus Gregorius de 9e, in Perugia.
  • In 1236 volgt de ‘verheffing van het gebeente’, in het bijzijn van Keizer Frederick de 2e von Hohenstaufen en schenkt een (derde) kroon, waarmee het lichaam gekroond werd.
  • De Duitse orde, die haar bestuur in Marburg heeft, bouwt voor haar een kapel, het eerste Gotische bouwwerk in Duitsland (1235-1283). De berichten over wonderbaarlijke gebeurtenissen, maar ook de overdreven legenden, stapelen zich op:
    • Ze laat een melaatse in haar eigen bed leggen om hem te verzorgen en legt een laken over hem. Op het ogenblik dat men haar dreigt te betrappen en het laken wegneemt, ziet men op het bed een gekruisigd Christusbeeld liggen;
    • Als ze al het beschikbare graan en geld uit de staatskas laat uitdelen, worden haar een berg verwijten naar het hoofd geslingerd. Plots wordt gans de vloer overdekt met graan, en alle kamers van de burcht vullen zich met graan;
    • Wanneer Keizer Frederick de 2e feestelijk op het kasteel ontvangen wordt, heeft ze geen deftig kleed meer om aan te doen (we kennen dat wel hé). Plots verschijnt een engel en kleedt haar met de prachtigste kledij en sieraden, waarop ze vorstelijker dan ooit voor de Keizer haar entree maakt.
    • Het ‘rozenwonder’ komt niet voor in haar levensbeschrijving, zelfs niet in de grote legendeverzamelingen. We willen er op wijzen, dat deze legende ook aan meerdere andere Heiligen wordt toebedeeld.
    • Haar laatste dagen straalt ze kinderlijke vrolijkheid uit. Ze troost haar gezellinnen, die haar tijdelijk door Konrad ontzegd werden. Er is sprake van een visioen over een vogel. Die is aan haar bed vrolijk aan het zingen aan het kwetteren. Hij nodigt haar uit om mee te zingen.
  • Aan haar graf, in de kerk van het hospitaal, en later aan de nieuwe gotische kapel, gebeuren tal van miraculeuze genezingen en de kapel wordt dan ook een populair bedevaartsoord, dat in die tijd zeker vergelijkbaar was met dat van Santiago de Compostela. De bedevaartswegen naar Marburg waren evengoed gekend als deze naar Compostela. 
  • Konrad toonde veel ijver om het heiligverklaringproces te bespoedigen. Drie maal beval Paus Gregorius de 9e, een onderzoek naar wonderbaarlijke genezingen:
    • In augustus 1232
    • In januai 1233 en
    • In januari 1235.
  • Tijdens het onderzoek sterft Konrad van Marburg, maar weet je nog? Die met zijn slecht karakter, Heinrich de 2e von der Wartburg, de schoonbroer van Elisabeth, zet het werk verder (Hier spreken de Engelse en Duitse Bolandisten elkaar een beetje tegen. Waarschijnlijk zijn er bij het vertaalwerk op het Internet enkele foutjes geslopen.)
  • In augustus 1235, wordt in Marburg de eerste steen gelegd van de prachtige Gotische St.-Elisabethkerk.

21:24 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (5) | Tags: geestige heiligen

zondag, 28 oktober 2007

465. Gelukkige 800ste verjaardag! - 6 -

Dia06

Haar beroemdste legende verhaalt hoe de broodjes die ze in haar schoot houdt in rozen veranderen, op het moment dat iemand haar dreigt te betrappen bij het uitdelen van broden aan de armen. Die iemand is niet haar schoonbroer Heinrich von der Wartburg met het slechte karakter, zoals je zowat overal op het Internet kan lezen, maar wel haar, door zijn omgeving opgefokte echtgenoot, Ludwig de 4e.

Heel toepasselijk zijn hier natuurlijk de werken van Barmhartigheid, in onze Kathedraal voorgesteld in de vorm van het retabel (1897/’98) van St.-Vincentius à Paolo, met beeldhouwkunst van Jan-Baptist Van Wint. De zijpanelen zijn geschilderd door Jean-Baptiste Anthony.

De pretentie van dat Thüringse hof druipt er wel af, toch zien we dat Ludwich de 4e tevreden is dat zijn vrouw hem niet in verlegenheid heeft gebracht. Die man daar rechts was echt niet gerust in de afloop en vreesde het ergste. Hij krabt zich in het haar en kan er echt niet meer aan uit.

Het tafereel is te bewonderen, op het (voor ons) linkse zijpaneel van het retabel, bovenaan.

(foto: JL3445)

071028-JL3445

19:59 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (1) | Tags: geestige heiligen

zaterdag, 27 oktober 2007

464. Gelukkige 800ste verjaardag! - 5 -

De Wartburg ligt op een rots die bijna 400 meter hoog is, ten zuiden van Eisenach, in de Thüringse bossen.

De burcht werd in de 11e eeuw gebouwd en werd uitgebreid door Herman de 1e van Thüringen (1190-1216/1217).

Het hof was toen gekend voor zijn grootsheid, pracht en praal.

Herman de 1e liet zich omringen door rijkelijk betaalde poëten en minnezangers.

Er bestaat ook een sage omtrent een beroemde wedstrijd onder dichters: ‘Tannhäuser en de zangeroorlog van de Wartburg’ (de moeite waard om aan te klikken!).

De witte gang, rechts op de foto, noemt men de St.-Elisabethgang.

Dia05

17:59 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (3) | Tags: geestige heiligen