donderdag, 01 november 2007

470. Gelukkige 800ste verjaardag! - 10 -

Dia10

Ja, dat begint hier al goed!

We staan voor dat prachtige glasraam van Didron uit 1873 met tal van figuren uit het oude testament op de linker helft, en een ganse verzameling Heiligen aan de rechter kant. Het stelt de afkondiging van het dogma van de onbevlekte ontvangenis van Maria, door Paus Pius de 9e voor.  

Onderaan rechts staat een gekroonde Heilige met een rozenkrans in de hand, in het gezelschap van een Bisschop.

We hebben een aantal redenen om te veronderstellen dat het hier om Elisabeth van Thüringen gaat: ze is gekroond, ze heeft een krans met rozen en wie weet is dat niet de Bisschop van Bamberg in haar gezelschap.

Neen, we zitten fout! Als we zeggen dat dit de H.-Elisabeth is, dan kunnen we evengoed stellen dat dit glasraam vol staat met de kaboutertjes van Pepino.

Maar …

 

00:18 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (1) | Tags: geestige heiligen

woensdag, 31 oktober 2007

469. Gelukkige 800ste verjaardag! - 9 -

We vallen in herhaling, u hebt deze dia al bij de aanvang gezien. We kunnen het echt niet laten, die twee herfstbomen op de Antwerpse Groenplaats vragen gewoon om geportretteerd te worden. We zoeken dus de beste hoek en laten het accorderen met het mooiste gebouw van de wereld, et voilà...

Dia09

Daarbinnen starten we dus onze zoektocht. Bij het eerbiedig binnenkomen, stappen we naar links het eerste glasraam tegemoet, en zullen dan klokwijs verder gaan, om zeker niets over te slaan.Volg de gids…

 

20:24 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (2) | Tags: geestige heiligen

dinsdag, 30 oktober 2007

467. Gelukkige 800ste verjaardag! - 8 -

Dia08

Waar men zoekt in Vlaamse Kerken, steeds zal men St.-Elisabeth bemerken. We kunnen het niet laten om deze fascinerende zoektocht in onze Antwerpse Kathedraal te starten. Verder werpen we een blik in de vier andere monumentale kerken van Antwerpen, steeds op zoek naar de echte St.-Elisabeth van Thüringen.

We genieten ook regelmatig van haar aanwezigheid in wat ooit ‘de Nederlanden’ was en ook buiten onze, per definitie bekrompen grenzen, kunnen we haar veelvuldig een bezoekje brengen.

19:56 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (2) | Tags: geestige heiligen

maandag, 29 oktober 2007

466. Gelukkige 800ste verjaardag! - 7 -

Dia07

  • Winter 1227: Elisabeth, de rechtmatige eigenares van de Wartburg, vindt geen onderkomen in Eisennach. Zij brengt haar nachten door in een of andere zwijnenstal. Haar tante Mathilde, abdis van het Benedictinnenklooster Kitzingen (nabij Würzburg), ontfermt zich over Elisabeth en zendt haar naar haar nonkel, Bisschop Eckert van Bamberg. Die wil haar uithuwelijken, maar Elisabeth ziet dat niet zitten. Zij wijst zelf het aanzoek van Keizer Frederick de 2e af en trekt naar Marburg. 
  •   In 1228, met Goede Vrijdag, ontvangt zij en haar twee begeleidsters het kleed van de Derde Franciscanen (De Duitse Bolandisten hebben hier mogelijk hun bedenkingen). Met de hulp van haar biechtvader, Konrad von Marburg, recupereert zij de waarde van haar ‘bruidschat’, waarvan zij dadelijk ¼ schenkt aan de armen (500 Marken). In de zomer van datzelfde jaar bouwt zij het Franciscaner ziekenhuis in Marburg, waar zij zelf als verpleegster gaat werken. Elisabeth verzaakt aan haar rechtmatige rijkdom en gaat zelf van deur tot deur bedelen. (In een andere versie lezen we dat Konrad, met het vermogen waar Elisabeth recht op had, dat hospitaal liet bouwen.)  
  •  In 1229 trekt zij in bij haar strenge biechtvader, Konrad von Marburg. Hiermee volgt zij de raad op van Paus Gregorius de 9e die haar af en toe een brief schrijft. Konrad wil van Elisabeth de Heiligste onder de Heiligen maken en hij vindt er niets beters op dan haar uiterst streng te beboeten en zelfs zelfkastijdingen op te leggen (Hij zou haar eigenhandig geselen). We krijgen de indruk dat zij toch bij de verkeerde man te biechten ging.
  • Wegens het uitzinnig bestraffen van mensen zal Konrad later, in 1233, zelf doodgeslagen worden. Elisabeth zal dit niet meer meemaken, zij sterft van uitputting op 17 november 1231. Twee dagen later wordt ze begraven.
  • Drie jaar en half na haar dood wordt zij reeds heilig verklaard. Met Pinksteren, 28/5/1235, gebeurt de canonisatie door Paus Gregorius de 9e, in Perugia.
  • In 1236 volgt de ‘verheffing van het gebeente’, in het bijzijn van Keizer Frederick de 2e von Hohenstaufen en schenkt een (derde) kroon, waarmee het lichaam gekroond werd.
  • De Duitse orde, die haar bestuur in Marburg heeft, bouwt voor haar een kapel, het eerste Gotische bouwwerk in Duitsland (1235-1283). De berichten over wonderbaarlijke gebeurtenissen, maar ook de overdreven legenden, stapelen zich op:
    • Ze laat een melaatse in haar eigen bed leggen om hem te verzorgen en legt een laken over hem. Op het ogenblik dat men haar dreigt te betrappen en het laken wegneemt, ziet men op het bed een gekruisigd Christusbeeld liggen;
    • Als ze al het beschikbare graan en geld uit de staatskas laat uitdelen, worden haar een berg verwijten naar het hoofd geslingerd. Plots wordt gans de vloer overdekt met graan, en alle kamers van de burcht vullen zich met graan;
    • Wanneer Keizer Frederick de 2e feestelijk op het kasteel ontvangen wordt, heeft ze geen deftig kleed meer om aan te doen (we kennen dat wel hé). Plots verschijnt een engel en kleedt haar met de prachtigste kledij en sieraden, waarop ze vorstelijker dan ooit voor de Keizer haar entree maakt.
    • Het ‘rozenwonder’ komt niet voor in haar levensbeschrijving, zelfs niet in de grote legendeverzamelingen. We willen er op wijzen, dat deze legende ook aan meerdere andere Heiligen wordt toebedeeld.
    • Haar laatste dagen straalt ze kinderlijke vrolijkheid uit. Ze troost haar gezellinnen, die haar tijdelijk door Konrad ontzegd werden. Er is sprake van een visioen over een vogel. Die is aan haar bed vrolijk aan het zingen aan het kwetteren. Hij nodigt haar uit om mee te zingen.
  • Aan haar graf, in de kerk van het hospitaal, en later aan de nieuwe gotische kapel, gebeuren tal van miraculeuze genezingen en de kapel wordt dan ook een populair bedevaartsoord, dat in die tijd zeker vergelijkbaar was met dat van Santiago de Compostela. De bedevaartswegen naar Marburg waren evengoed gekend als deze naar Compostela. 
  • Konrad toonde veel ijver om het heiligverklaringproces te bespoedigen. Drie maal beval Paus Gregorius de 9e, een onderzoek naar wonderbaarlijke genezingen:
    • In augustus 1232
    • In januai 1233 en
    • In januari 1235.
  • Tijdens het onderzoek sterft Konrad van Marburg, maar weet je nog? Die met zijn slecht karakter, Heinrich de 2e von der Wartburg, de schoonbroer van Elisabeth, zet het werk verder (Hier spreken de Engelse en Duitse Bolandisten elkaar een beetje tegen. Waarschijnlijk zijn er bij het vertaalwerk op het Internet enkele foutjes geslopen.)
  • In augustus 1235, wordt in Marburg de eerste steen gelegd van de prachtige Gotische St.-Elisabethkerk.

21:24 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (5) | Tags: geestige heiligen

zondag, 28 oktober 2007

465. Gelukkige 800ste verjaardag! - 6 -

Dia06

Haar beroemdste legende verhaalt hoe de broodjes die ze in haar schoot houdt in rozen veranderen, op het moment dat iemand haar dreigt te betrappen bij het uitdelen van broden aan de armen. Die iemand is niet haar schoonbroer Heinrich von der Wartburg met het slechte karakter, zoals je zowat overal op het Internet kan lezen, maar wel haar, door zijn omgeving opgefokte echtgenoot, Ludwig de 4e.

Heel toepasselijk zijn hier natuurlijk de werken van Barmhartigheid, in onze Kathedraal voorgesteld in de vorm van het retabel (1897/’98) van St.-Vincentius à Paolo, met beeldhouwkunst van Jan-Baptist Van Wint. De zijpanelen zijn geschilderd door Jean-Baptiste Anthony.

De pretentie van dat Thüringse hof druipt er wel af, toch zien we dat Ludwich de 4e tevreden is dat zijn vrouw hem niet in verlegenheid heeft gebracht. Die man daar rechts was echt niet gerust in de afloop en vreesde het ergste. Hij krabt zich in het haar en kan er echt niet meer aan uit.

Het tafereel is te bewonderen, op het (voor ons) linkse zijpaneel van het retabel, bovenaan.

(foto: JL3445)

071028-JL3445

19:59 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (1) | Tags: geestige heiligen

zaterdag, 27 oktober 2007

464. Gelukkige 800ste verjaardag! - 5 -

De Wartburg ligt op een rots die bijna 400 meter hoog is, ten zuiden van Eisenach, in de Thüringse bossen.

De burcht werd in de 11e eeuw gebouwd en werd uitgebreid door Herman de 1e van Thüringen (1190-1216/1217).

Het hof was toen gekend voor zijn grootsheid, pracht en praal.

Herman de 1e liet zich omringen door rijkelijk betaalde poëten en minnezangers.

Er bestaat ook een sage omtrent een beroemde wedstrijd onder dichters: ‘Tannhäuser en de zangeroorlog van de Wartburg’ (de moeite waard om aan te klikken!).

De witte gang, rechts op de foto, noemt men de St.-Elisabethgang.

Dia05

17:59 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (3) | Tags: geestige heiligen

vrijdag, 26 oktober 2007

463. Gelukkige 800ste verjaardag! - 4 -

Dia04

  • Hoe dan ook, het is hier in Bratislava waar onze Heilige Elisabeth de eerste vier jaar van haar leven zal doorbrengen als dochter van Koning Andreas de 2e en zijn echtgenote Koningin Gertrude von Kärten-Andechs-Meran. 
  • Koning Andreas de 2e (1205 – 1235) en Koningin Gertrude van Hongarije noemen hun dochtertje naar Elisabeth, de wijze moeder van … Johannes de Doper. De naam is van Hebreeuwse oorsprong (Ertzsébet) en betekent: God is Rijkdom.
  • Aan het koninklijke hof te Bratislava, krijgen ze een ‘mailtje’ binnen dat ze ‘ginder achter’ de genaamde prinses Elisabeth moeten opsturen naar Thüringen omdat deze de bruid moet worden van de landgravenzoon Herman Junior (1200 – 1216), zoon van landgraaf Herman (1190 – 25/4/1217). Het is wel een formeel gezantschap die de bootschap komt overbrengen.
  • Het initiatief voor deze beslissing komt waarschijnlijk van Paus Innocentius de 3e, die deze transactie op zijn minst ondersteunt. Het is zo goed als zeker een politieke zet, gericht tegen Keizer Otto de 4e, die toen ambras had met de Kerk. De 4jarige Elisabeth is nu officieel verloofd met de 11jarige Herman Junior.
  • Het is Elisabeth’s toekomstige schoonmoeder, Sophie, die haar verder opvoedt. Sophie is uiterst religieus, liefdadig en een humane nieuwe moeder voor Elisabeth. Die wordt wel streng religieus opgevoed, en dat botst fel met het profane en frivole leven van de Thüringse adel. Die eerste vier levensjaren en de voortgezette religieuze opvoeding, hebben grote invloed op haar verdere leven.
  • 1213: Terwijl Elisabeth al 2 jaar in Thüringen zit, wordt haar moeder Gertrude (in het huidige Bratislava) vermoord door de Hongaarse adel, waarschijnlijk uit haat tegen de immigrerende Duitsers.
  • 1216: juist voor dat het huwelijk zou plaats vinden sterft Herman Junior op 31/12/1216. Geen gezellig Nieuwjaarsfeestje dus op de Wartburg, er komt (voorlopig) geen Herman de 2e als landgraaf. Kort daarop sterft zijn vader, Herman de 1e, gek geworden door politieke complicaties en zelfs geëxcommuniceerd door de Paus.
  • De jongere broer van Herman Junior, Ludwig (Lodewijk) met rugnummer 4 wordt de nieuwe 17jarige landgraaf. In 1221 wordt die Lodewijk de 4e 21 jaar, en juist wanneer Elisabeth terug naar Bratislava wil, krijgt de Lode toch zekers een oogje op haar en in datzelfde jaar trouwen zij. (Huwelijksreis naar Hongarije!) Hoewel Elisabeth nog maar amper veertien jaar is, wordt het een gelukkig huwelijk met drie kinderen:
    • Herman (1222-1241), die later landgraaf Herman de 2e zal worden;
    • Sophia (1224-1284), die huwt met Hendrik de 2e, Hertog van Brabant, waaruit een zoon, Heinrich de 1e;
    • en haar derde kind Gertrude (1227 – 1297), die enkele weken na de dood van haar vader geboren wordt. Zij zal later abdis worden in het klooster van Altenberg, nabij Wetzlar.
  • De eerste permanente vestiging in Duitsland van de volgelingen van Franciscus, in datzelfde jaar 1221, bepaalt sterk het verdere verloop van haar leven. Met haar hulp stichten de Franciscanen in 1225 hun klooster in Eisenach. (Franciscus van Assisi sterft in oktober 1226.)
  • In de lentje van 1226, terwijl Ludwig namens Keizer Frederick de 2e, de rijksdag van Cremona voorzit, werd Thüringen geteisterd door overstroming, hongersnood en de pest. Elisabeth verdeelt aalmoezen in alle delen van het territorium van haar echtgenoot. Zelfs haar staatsjurken en sieraden deelt zij uit aan de armen. Om de ongelukkige zieken persoonlijk te helpen, richt zij beneden de Wartburg een hospitaal op met 28 bedden. Dagelijks bezoekt ze de gevangenen om in hun noden te voorzien, en tezelfdertijd staat ze dagelijks 900 armen bij. Bij zijn terugkeer gaf haar echtgenoot Ludwig zijn volledige goedkeuring voor al haar ondernomen acties tijdens zijn afwezigheid.
  • Een jaartje later, in 1227, wordt de hoogzwangere Elisabeth weduwe, want Ludwig de 4e moest zo nodig met de kruisvaarders een harnasje aantrekken. Hij start met de machtige Keizer Frederick de 2e von Hohenstaufen, een kruistocht richting Palestina, maar sterft onderweg aan de pest op 11 september, toch wel echt een rampzalige dag. Hij bezwijkt in Otranto, ten Zuiden van Bari en Brindici. Dit is aan het meest oostelijke punt van Italië, de hak van de schoen, recht tegenover Albanië.
  • Elisabeth verneemt het droevige nieuws pas in oktober, na de geboorte van haar derde kind! Als zij tijdens de voortdurende hongersnood al het graan opeist voor de armen, jaagt zij de nogmaals de ganse adel tegen zich in het harnas.
  • Elisabeth, die uitblinkt in vroomheid, schoonheid, kuisheid en armenzorg is verscheurd van verdriet om het verlies van haar man en is nooit echt bestand geweest tegen de pracht en praal en het seculiere en turbulente leven aan het hof.
  • In de winter 1227, zou haar schoonbroer, Heinrich Raspe von der Wartburg met het slechte karakter, haar verjagen. Hij ageerde als regent voor haar 5 jarige zoon, de nieuwe graaf Hermann de 2e.

Deze theorie houdt stand tot 1888, omwille van een verklaring van één van haar diensters. Verschillende onderzoekers stellen daarna, dat zij het uit vrije wil is afgestapt, enkel uit morele overwegingen. Later zal Huyskens in 1907 trachten te bewijzen dat zij ook verdreven werd uit het kasteel van Marburg (Hessen), waarvan zij ook de rechtmatige eigenares was.

 

20:14 Gepost door Joris Luyten | Commentaren (1) | Tags: geestige heiligen